Dünyaca Meşhur Lezzetimiz Döner Kebap

Döner Kebap

Dünyada tanınmış ismimiz “döner”

O kadar alıştık ki artık bazı kelimeleri kısaltmaya. Amerikan filmlerinde adı Leonardo olan genç “bana kısaca Leo diyebilirsin” derdi. Garipserdim hep, şimdi bize de bulaştı bu hastalık. Kaç kişi döneri tam ismiyle anıyor: “döner kebap” diyor ona.

Aslı kebap olan ve ana yemek modunda tüketilen döner fast food tarzını benimsendiğini görünce “bana kısaca Döner diyebilirsiniz” diye tanıtmış kendini. Tüm dünya bu lezzetle tanışmış diyebiliriz. Özellikle gurbetçilerin yoğun yaşadığı Avrupa ülkelerinde en başta da Almanya’da dönerciler neredeyse her sokakta.. Almanya’ya ilk gidişimde Köln Katedrali gezisi sonrası hemen oracıkta gördüğümde fotoğraflayıvermiştim o dönerciyi, sonradan öğrendim ki bu döner her yerde. Hem de sadece Türkler ve müslümanlar değil yerel halktan da rağbet iyi boyutlarda. Ancak lezzet konusunda oralarda avrupalılaştırılmıştı bence. Sanki döner değildi yediğim. Yağ yok, et lezzeti yok tatsız tuzsuz jambonumsu bişeydi o.

Köln Katedrali’ni gezdikten sonra mola verdiğimiz Dönerci.

Sonra Ortadoğuya da gitmiş bizim döner. Orada da “shawarma” adını kullanıyor. Shawarma (şevarma) diye okunuyor Türkçe “çevirme” kelimesinin Arapçaya geçmiş hali. Bozuk bir Türkçe ile çevirme diye anılıyor buralarda bizim döner. Mısır’da da bizi shawarma olarak karşılamış ve şaşırtmıştı. Buradaki Avrupadakilerden farklı olarak fazlasıyla yağlı idi. Suriye, Ürdün, Suudi Arabistan’da da shawarma çok satılan sokak yiyeceklerindenmiş onu da sonradan öğrendik.

Döneri bir de Wikipedi amcaya sorayım dedim. Meğer bizimkinin ne kadar meşhur olduğunu bir ben bilmiyormuşum.

Tunus‘ta mesela çok popülermiş, onların peri peri biberli acı bir sosları var harissa diye onunla bol acılı ve pita ekmeğine benzer tabuna isimli ekmeklerinin arasında yeniyormuş. Maqloub ismiyle bulabilirsiniz döneri burada biraz da acılı halde..

Vietnam‘a da gitmiş bizimki. Burada aslından hayli uzaklaşmış. Bir kere domuz etinden üretiliyor ve baget ekmek içinde servis ediliyormuş. Ayrıca beraberinde ekşi sebzeler ve acı sos ile tercih ediliyormuş. Burada yerel halk doner kebab ismi ile benimsemiş bu lezzetimizi.

İngiltere‘de barbekü sos, ketçap, mayonez ve bilimum fast food sosları da girmiş işin içine. Hatta pizza şeklini bile aldığı yerler olmuş. “Late night kebab” unvanını edinmiş burada. Nedeni geceyi alkolle zir zurna hale getirdikten sonra yağlı ve soğanlı donerin midelerini yatıştırdıklarını farketmişler. Avustralya‘dakiler de bunun farkında doner orada da böyle bir fenomene sahip.

Nijerya‘da ise sokak yiyeceğinden ziyade biraz daha asil bir yeri var dönerimizin. Genellikler buradaki restaurantların menülerinde bulunuyor.

Kanada‘da Donair ismiyle tanınıyor döner, hem de 1972’den bu yana.

Meksika‘da doner “tacos al pastor” ismiyle anılıyor. Yalnız Meksika’nın tacos al pastor’u diğerleri gibi yeni popüler olmaya başlamış değil. Eskilerden bu yana biliniyor ve bu isimle anılıyor. Sanki dönerin aynısı orada da icat edilmiş gibi. Görseniz bu doner dersiniz piriliş şeklinden ince dilimlerine kadar hepsi aynı. Sunum tabiki tortilla ekmeği üzerinde. Bir de sunumda soğan maydonoz yanısıra ananas var. Daha önce İspanya’da et ile pişmiş ananası tatmamış olsaydım nasıl bir zevk derdim ancak yakışacağını tahmin ediyorum. Ciddiyim:)

Bu arada komşularda da değişik isimleri var. Yunanlılar gyro diyorlar bizim dönere, ancak kendilerinin olduğunu savunmuyorlar henüz bildiğim kadarıyla. Ermenistan‘da tarna diyorlar. Kardeş ülke Azerbaycan ise sarmısak soslu tavuk dönere “şaurma” diyorlar. Sarımsak sossuza doner diyorlar.

Bayağı baş döndürücü bir yolculuğa çıkarttı döner bizi tüm dünyada. Türkiye’de de aslında bir çeşitliliğe sahip. Mesela doner ekmek arası ya da pilav üstü tercih edilen hali iken iskender olarak anılmaya başladığı anda işler değişiyor. Fast foodluktan çıkıp bir restaurantın porselen tabaklarına geçiveriyor yaprak dilimler. Kızarmış ekmek üstünde bol tereyağı ve salçalı sosu ile. Hemen de akla Bursa geliveriyor iskender denince.

Bir de Cağa Kebabı var. Döneri dik değil de yan çevir, pişir, oldu sana cağa kebap.. Erzurumlu dadaşlar yatık kebap da diyorlar kendisine.

Devrinde Evliya Çelebi de dönerden bahsetmiş. Sene binaltıyüzbilmemkaç!! Malatya‘da döner kebap için yapılan düzenekten bahsediliyor. ““Hayır sahipleri bu bahçelerdeki çeşitli çimenlikleri seki ve türlü sefa sürmek için de mutfaklarında su ile döner kebap değirmenleri yapmışlardır. Yüzlerce kebap şişlerini çarklara koyup dolaplarını akarsu ile döndürerek pek leziz ve taptaze kebap pişirirler.”

Herkesin dilinde tanınmış bir lezzet olmuş çıkmış bizim döner. “sen neymişsin be abi” diyeceğim muhtemelen bu yazıdan sonraki ilk döner ekmek ısırığımda.

Peki nerede yiyelim bu döneri?

Bu soruyu duyar gibi oldum. En lezzetli döner nerede yenir?

En kolay ulaşabileceğiniz en lezzetli fast food döner Bereket. Eminönünde herkes balık ekmek yer ben genellikle oradan bir döner ekmek alırım sokak atıştırmalığı olarak. İçine kışın ekledikleri mor lahana ve bol yeşillikli salata ve turşusunu beğeniyorum.

Biraz daha gurme bir lezzet için Dönerci Celal Usta önerilir. Yeri Ümraniye‘de, Vedat Milor da Mehmet Yaşin de güzel yorumlar yapmış bu mekan ile ilgili.

Bir başka gurme ise Bayramoğlu Döner. Gerçek odun ateşinde pişirdiği döneri ve dondurulmamış sarı patates kızartması ve gözünüzün önünde açılan incecik bir lavaşla ikramları var. Link verebileceğim bir sitesi yok, yeri Kavacık‘ta.

Ali Usta da Maltepe‘de lezzeti takdir edilmiş önünde kuyruklar oluşturmuş meşhur dönercilerden.

Dikkatinizi çekti mi hepsi Anadolu yakasında?!!

 

Bir Cevap Yazın